Elektrik və istilik stansiyaları haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu

ÇapE-poçt

Elektrik və istilik stansiyaları haqqında

Azərbaycan Respublikasının Qanunu

Qəbul edilmişdir: 28 dekabr 1999-cu il, № 784-IQ

I Fəsil

Ümumi müddəalar

Maddə 1. Qanunun tətbiq sahəsi və məqsədi

Bu Qanun Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq elektrik

və istilik enerjisi istehsal edən daimi qurğuların (bundan sonra — elektrik

stansiyaları) layihələndirilməsi, inşası, istismarı və istifadəsinin hüquqi əsaslarını

müəyyən edir. Qanunla eyni məkanda yerləşən vahid (ayrılmaz) texnoloji əlaqədə

olan enerji istehsal qurğuları toplusuna bir elektrik stansiyası kimi baxılır.

Müstəqil elektrik stansiyaları — iqtisadi və təşkilati cəhətdən tam müstəqil

olan və vahid dövlət elektroenergetika sisteminə tabe olmayan hüquqi şəxslərdir.

Bu Qanunun məqsədi:

elektrik stansiyalarında, o cümlədən müstəqil elektrik stansiyalarında elektrik və

istilik enerjisinin istehsalının;

elektrik və istilik enerjisi istehsalının sənaye proseslərilə birgə şəraitdə

səmərəliliyinin;

elektrik və istilik enerjisi istehsalçıları, nəqlediciləri və paylaşdırıcıları arasında

əməkdaşlığın;

təhlükəsizliyə, əhalinin sağlamlığına və ətraf mühitə mənfi təsirin

məhdudlaşdırılmasının hüquqi təminatından ibarətdir.

Maddə 2. Elektrik və istilik stansiyalarının tikintisi, yenidən qurulması və

istismarı üzrə hüquqlar

Bu Qanunun müddəalarına əsasən hər hansı üçüncü tərəfin (istənilən fiziki və

hüquqi şəxsin) hüquqlarını məhdudlaşdırmadan istənilən fiziki və hüquqi şəxs

özünə məxsus olan və ya sahibi tərəfindən bu məqsədlə istifadə etmək üçün ona

verilən daşınmaz əmlakdan istifadə edərək elektrik stansiyası tikmək, onu yenidən

qurmaq və istismar etmək hüququna malikdir.

II Fəsil

Kiçik və sənaye tipli elektrik stansiyaları

Maddə 3. Kiçik elektrik stansiyaları

1. Aşağıda müəyyən edilmiş şərtlərə cavab verən və ya aşağıdakı hədlərdə

elektrik gücünə malik olan stansiyalara kiçik elektrik stansiyaları kimi baxılır:

a) elektrik və istilik enerjisi istehsal edən günəş elektrik stansiyaları;

b) gücü 10 kilovatdan 100 kilovata qədər olan, hər hansı üçüncü tərəfin

daşınmaz əmlakından müvafiq norma və standartlara uyğun məsafədə

yerləşdirilən, elektrik enerjisi istehsal edən külək elektrik stansiyaları;

c) gücü 50 kilovatdan 10.000 kilovata qədər olan, sabit su axımında yerləşdirilən

və istifadə edilən suyun dərhal yenidən öz məcrasına qaytarılmasını təmin edən su

elektrik stansiyaları;

ç) təbii odun istisna olmaqla, təqribən 80 faizi bioloji kütlədən alınan qaz və ya

digər yanacaq növü vasitəsi ilə elektrik və istilik enerjisi istehsal edən elektrik

stansiyaları;

d) ümumi elektrik təchizatında fasilələr yarandığı halda yanacaqla işlədilən

elektrik enerjisi istehsal edən qəza elektrik stansiyaları. Bu stansiyaların fəaliyyət

müddəti ümumi enerji təchizatında yaranan gözlənilməz fasilələr və təmir üçün

tələb olunan zamanla məhdudlaşdırılır.

2. Energetika fəaliyyəti ilə məşğul olmağa xüsusi icazəsi olan şəxslərdən

aşağıdakı şərtlər təmin edildiyi təqdirdə kiçik elektrik stansiyalarının tikintisi və

istismarı üçün xüsusi icazə və tender proseduru tələb edilmir:

a) kiçik elektrik stansiyaları və onlarla birləşən tikililər hüquqi və fiziki şəxslər

və ya onların birliklərinin daşınmaz əmlakı və ya onlara istifadəyə verilmiş əmlak

üzərində tikilib istismar edilərsə və enerji həmin ərazidə (əmlakda) istifadə

olunarsa;

b) elektrik və istilik enerjisi, bir qayda olaraq, hüquqi və fiziki şəxsin və ya

onların birliklərinin daşınmaz əmlakı və ya onlara istifadəyə verilmiş əmlak

üzərində istehsal olunarsa və üçüncü tərəf bu enerji ilə 6-cı maddədə nəzərdə

tutulmuş tələblərə müvafiq təmin edilərsə;

c) elektrik stansiyası və onun komponentləri, ötürücü və paylaşdırıcı xətlər,

enerji materiallarının saxlanılması yerləri bu Qanunun müddəalarına müvafiq

tikilərsə və istismar edilərsə.

Bərpa olunan enerji mənbələri əsasında işləyən stansiyaların tikintisinə dövlət

tərəfindən dotasiya verilə bilər. Həmçinin bu stansiyalarda istehsal edilən enerjinin

alınmasına heç bir məhdudiyyət olmadan təminat verilir.

Qanunvericiliklə müəyyən edilən hallarda müvafiq icra hakimiyyəti orqanı

tərəfindən kiçik elektrik stansiyalarının tikintisi qadağan edilə, onların fəaliyyəti

yoxlanıla, müvəqqəti dayandırıla və ya fəaliyyətinə xitam verilə bilər.

Maddə 4. Sənaye tipli elektrik stansiyaları

1. Bu Qanunun 3-cü maddəsində müəyyən edilmiş elektrik stansiyaları istisna

olmaqla, qalan bütün elektrik stansiyalarına sənaye tipli elektrik stansiyaları kimi

baxılır. Kiçik elektrik stansiyaları üçün bu Qanunun 3-cü maddəsinin 2-ci bəndində

nəzərdə tutulan şərtlər eyni qaydada sənaye tipli elektrik stansiyalarına da şamil

edilir.

2. Sənaye tipli elektrik stansiyalarının tikintisi və istismarı üzrə fəaliyyət yalnız

müvafiq icra hakimiyyəti orqanının xüsusi icazəsi əsasında həyata keçirilir.

3. Bu Qanunla aşağıdakı hallar elektrik stansiyasının tikintisi kimi qəbul edilir:

a) elektrik stansiyalarının layihədə nəzərdə tutulmuş istehsal gücünün

artırılması;

b) elektrik stansiyalarının fəaliyyətini təmin edən enerji daşıyıcılarının layihədə

nəzərdə tutulmuş növünün dəyişdirilməsi;

c) ardıcıl olaraq 2 ildən artıq fəaliyyət göstərməyən elektrik stansiyalarının

yenidən fəaliyyətə başlaması.

4. Elektrik və istilik enerjisi istehsalı müəssisəsinin əsas sənaye istehsal

fəaliyyətinin tərkib hissəsi olarsa, bu maddənin 2-ci bəndi tətbiq olunmur. Bu halda

elektrik və istilik enerjisi istehsalının bu müəssisənin əsas fəaliyyət növü üçün

alınan icazə əhatəsində baxılır. Bu şərt həmçinin:

a) tərkibində fəaliyyət göstərdiyi sənaye müəssisəsinin hüdudlarında elektrik və

istilik enerjisinin nəqli və paylaşdırılmasına;

b) ümumi elektrik və istilik təchizatı şəbəkələri ilə əlaqəsi olmayan və onlara

ayrılmış torpaq sahəsindən 10.000 metr məsafədə yerləşən istehlakçılara enerji

verilməsinə aiddir.

Maddə 5. Sənaye tipli elektrik stansiyalarının tikintisinə və istismarına

əsaslar

1. Mövcud istehsalçılar və paylayıcılar tərəfindən sifarişçilərə və istehlakçılara

elektrik və istilik enerjisi vermək imkanı məhdudlaşarsa, müvafiq icra hakimiyyəti

orqanı:

tikiləcək elektrik stansiyası sifarişçilərin və istehlakçıların cari və perspektiv

tələblərini standartlara uyğun, keyfiyyətli, lazımi miqdarda, müntəzəm və vaxtında

ödənilməsini təmin etdiyi;

elektrik stansiyası tərəfindən təklif olunan enerjinin qiymətləri digər

təchizatçıların təklif etdiyi qiymətdən aşağı olduğu;

elektrik stansiyasının istehsal etdiyi enerjinin qiymətləri yalnız təhlükəsizlik,

ətraf mühitin qorunması, sağlamlıq tədbirləri və digər sosial problemlərin həlli ilə

əlaqədar mövcud qiymətlərdən yüksək olduğu təqdirdə yeni sənaye tipli elektrik

stansiyasının tikintisinə xüsusi icazə verir.

2. Sənaye tipli elektrik stansiyasının tikintisinə və istismarına tələb olunan

təşkilati, avadanlıq təminatı, ixtisaslı personal hazırlığı olan şəxslərə müvafiq icra

hakimiyyəti orqanı tərəfindən xüsusi icazə verilir.

3. Elektrik stansiyalarının tikintisi və istismarı üçün xüsusi icazə təsdiq olunmuş

qaydalar əsasında müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən verilir.

Maddə 6. Elektrik stansiyalarında istehsal edilmiş elektrik enerjisinin nəql

edilməsi və paylaşdırılması

1. Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada elektrik stansiyasının istismarına

icazəsi olan şəxs, ötürücü xətlər onun daşınmaz əmlakında və ya ona istifadəyə

verilmiş əmlakda olduğu təqdirdə elektrik enerjisini sənaye müəssisələrinə və

başqa istehlakçılara verə bilər.

2. Elektrik stansiyasının istismarına icazəsi olan şəxs, öz qurğularını, elektrik

enerjisi paylayıcısının əvvəlcədən yazılı razılığı olmadan onun xətlərinə və

nəqletmə qurğularına qoşa bilməz.

3. Elektrik stansiyasında istehsal edilmiş elektrik enerjisinin nəql edilməsi və ya

paylaşdırılmasının texniki və kommersiya şərtləri açıq şəkildə tərəflər arasında

müzakirə edilir və müvafiq qərarlar qəbul edilir.

Bu qərarlar tərəflərin ümumi marağına müvafiq olmalı və aşağıdakıları nəzərdə

tutmalıdır:

a) elektrik enerjisi təchizatının kəsilməsinin qarşısını almaq tədbirləri;

b) elektrik enerjisinin nəqli və paylaşdırılması üzrə qarşılıqlı əlaqələrin inkişafı;

c) elektrik enerjisini nəqletmə və paylaşdırma vasitələrinin inkişafı və istismarı;

ç) elektrik enerjisinin idxalı, ixracı və tranziti üçün elektrik veriliş xətlərinin

tikilməsi və yenidən qurulması.

Maddə 7. Dövlət əhəmiyyəti kəsb edən müstəqil elektrik stansiyaları üçün

dövlət təminatı

1. Yeni elektrik stansiyasının tikilməsi və ya köhnə elektrik stansiyasının

yenidən qurulması bu Qanunun müddəalarına müvafiq aparılırsa, o müstəqil

elektrik stansiyası statusuna malikdirsə və ölkə üçün ictimai maraq (dövlət

əhəmiyyəti) kəsb edirsə, yerli və xarici investorları cəlb etmək məqsədi ilə müvafiq

icra hakimiyyəti orqanı (layihəyə üstünlük statusu verməklə) aşağıda göstərilən

üstünlüklərin lazımi səviyyədə və müddətdə istifadəsinə təminat verir:

a) müstəqil elektrik stansiyasının tikintisi üçün lazım olan bütün əsas istehsal

fondlarının (avadanlıqların və ya onların hissələrinin) idxalının (geriyə ixracının)

bütün növ vergi və rüsumlardan azad edilməsi;

b) digər elektrik stansiyaları ilə müqayisədə heç bir ayrı-seçkiliyə və

məhdudlaşdırmaya yol vermədən, müstəqil elektrik stansiyasının (ölkədən və ya

xaricdən) yanacaqla təmin olunmasına şərait yaradılması;

c) müstəqil elektrik stansiyası, nəqledici və paylaşdırıcı arasında bağlanan

müqaviləyə müvafiq olaraq elektrik enerjisinin istənilən təyinatlı məntəqəyə

çatdırılması;

ç) müstəqil elektrik stansiyasının istehsal etdiyi enerjinin heç bir məhdudiyyətə

və ayrı-seçkiliyə yol vermədən enerji bazarına çıxarılması;

d) yerli tələbatı ödəməklə bərabər məhdudiyyət qoymadan və xüsusi icazə tələb

etmədən müstəqil elektrik stansiyasının istehsal etdiyi elektrik enerjisinin

bütövlüklə və ya qismən ixrac edilməsi;

e) öz gəlir payının və Azərbaycan Respublikasına gətirilmiş ona məxsus əsas

fondların satılmasından əldə olunan istənilən pul vəsaitinin investor tərəfindən tam

istifadəsi, sərbəst dönərli valyutada xaricə köçürülməsi;

ə) qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər üstünlüklərin təminatı.

2. Dövlət həmçinin xarici fiziki və hüquqi şəxs olan investorların mülkiyyəti

kimi müstəqil elektrik stansiyaların tikilməsinə təminat verir. Bu halda müvafiq

hakimiyyət orqanları bu maddənin 1-ci bəndində göstərilən təminatlarla bərabər

xarici investorların xərclərini ödəmək məqsədi ilə investorlar qrupunun

yaradılması, dövlət qeydiyyatından keçməsi, xüsusi icazələrin verilməsi, idxal,

ixrac və valyuta əməliyyatlarının təşkili kimi müvafiq təşkilati məsələlərin həllinə;

müstəqil elektrik stansiyasının dövlət enerji sistemində birgə fəaliyyət

göstərməsinə;

elektrik enerjisinin satılmasından əldə edilən xarici paylar da daxil olmaqla,

vəsaitin istənilən valyuta ilə ödənilməsinə;

fors-major halları da daxil olmaqla, fövqəladə hadisələr şəraitində uzunmüddətli

borcların ödənilməsinə şərait yaradılması üçün təminat verir.

III Fəsil

Elektrik stansiyalarının tikintisinə, yenidən

qurulmasına və istismarına texniki tələblər

Maddə 8. Ümumi tələblər

1. Elektrik stansiyalarının (enerji daşıyıcıları saxlanılan qurğular da daxil

olmaqla) bütün qurğuları ümumi, texniki və hüquqi tələb və şərtlərə müvafiq

olaraq təhlükəsiz və qabaqcıl texnologiyaya uyğun layihələndirilməli, tikilməli,

istismar edilməli və saxlanılmalıdır.

2. Elektrik enerjisinin nəqli və paylaşdırılması şəbəkəsinə qoşulmuş elektrik

stansiyaları tərəflərin razılaşdırdıqları texniki tələblərə müvafiq istismar edilir və

saxlanılır. Elektrik stansiyasının istismarına icazəsi olan şəxs elektrik enerjisi

verilməsinin təmin edilməməsi nəticəsində vurduğu ziyan üçün məsuliyyət daşıyır.

Elektrik stansiyası tərəfindən razılaşdırılmış şərtlər pozularsa, elektrik enerjisinin

nəqli və paylaşdırılması ilə məşğul olan şəxslər elektrik stansiyasını öz

şəbəkələrindən ayıra və ya onun qarşısında müvafiq tələblər qoya bilərlər.

Maddə 9. Elektrik stansiyaları üçün tullantı hədləri

Elektrik stansiyalarının fəaliyyəti nəticəsində yaranan bütün tullantı növlərinin

hədləri beynəlxalq normalara və standartlara və ya onların əsasında Azərbaycan

Respublikasında qəbul edilmiş göstəricilərə müvafiq olmalıdır və onlar bu Qanun

qüvvəyə mindikdən sonra tikilən elektrik stansiyalarına tətbiq edilir. Bu şərtlər bu

Qanun qüvvəyə mindikdən sonra qurulan və ya istehsal gücü artırılan elektrik

stansiyalarının yeni hissəsinə də şamil edilir.

Maddə 10. Atmosferi çirkləndirən tullantı hədləri

1. Elektrik stansiyasının istismarına icazəsi olan şəxs elektrik stansiyasının hər

istismar saatı üçün orta aylıq və illik tullantıların ümumi həcmi və uçotunun

aparılması üçün nəzarət qaydalarını müəyyən edir.

2. Elektrik stansiyalarının nominal gücündən asılı olaraq onun tullantı hədləri

beynəlxalq normalara və standartlara və ya onların əsasında Azərbaycan

Respublikasında qəbul edilmiş göstəricilərə müvafiq olmalıdır. Tullantılar hər bir

elektrik stansiyası üçün müntəzəm olaraq ölçülür.

3. Qaz tullantıları xüsusi borular vasitəsilə elə kənarlaşdırılmalıdır ki, külək

onları sərbəst şəkildə apara bilsin. Bu borular norma və standartlara uyğun

olmalıdır.

Maddə 11. Səs-küy, qoxu və titrəyişlərin hədləri

Elektrik stansiyasının yerləşdiyi sahənin divarı və ya hasarında:

elektrik stansiyasından gələn səs-küy 40 db-dən yüksək olmamalıdır;

elektrik stansiyasından heç bir yanıq qoxusu gəlməməlidir;

xüsusi texniki vasitələrdən istifadə etmədən heç bir titrəyiş hiss edilməməlidir.

Maddə 12. İstifadə edilmiş su tullantılarının tərkibi və istilik hədləri

Elektrik stansiyalarında istifadə olunmuş su tullantılarının istiliyinin və tərkib

elementlərinin hədləri beynəlxalq normalara və standartlara və ya onların əsasında

Azərbaycan Respublikasında qəbul edilmiş göstəricilərə müvafiq olmalıdır.

Maddə 13. Tullantıların azaldılması tədbirləri

Yeni elektrik stansiyalarında tullantıların minimal səviyyədə olmasını təmin

etmək məqsədi ilə tullantılardan digər sənaye sahələrində istifadə edilməsi üçün

stansiyalar tələb olunan ən müasir texnologiya əsasında layihələndirilir, tikilir və

istismar edilir.

Elektrik stansiyasının tullantıları qanunvericiliyə müvafiq olaraq stansiyanın

sərəncamında olur. Elektrik stansiyası təhlükəsizliyə, ətraf mühitə və sağlamlığa

göstərilə biləcək təsirin qarşısının alınması üçün bütün tələb olunan tədbirləri

görməlidir.

Maddə 14. Qəzalar və bədbəxt hadisələr

Təhlükəsizliyə, ətraf mühitə və insanların sağlamlığına zərər vura biləcək və ya

artıq zərər vurmaqda olan qəza və bədbəxt hadisələr zamanı elektrik stansiyasının

istismarına icazəsi olan şəxs müvafiq icra hakimiyyəti orqanını dərhal xəbərdar

edir. Elektrik stansiyasını istismar edən şəxslər qəzaların və bədbəxt hadisələrin

qarşısının alınması üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanının buna aidiyyəti olan

sərəncamlarının yerinə yetirilməsi üçün bütün tədbirləri görür.

Maddə 15. Qanunun pozulmasına görə məsuliyyət. Cərimələr

İnşaat və istismar vaxtından asılı olmayaraq, elektrik stansiyasının tikintisi və ya

onun istismarı bu Qanunun tələblərinə uyğun gəlmədikdə və ya ətraf mühitə,

əhalinin sağlamlığına və üçüncü şəxslərin əmlakına təhlükə törətdikdə təqsirkar

olan fiziki və hüquqi şəxslər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun

məsuliyyət daşıyırlar.

Bu barədə yazılı şikayət daxil olduqda, onunla əlaqədar qərar qəbul etmək

səlahiyyəti müvafiq icra hakimiyyəti orqanına məxsusdur. Müvafiq icra

hakimiyyəti orqanı şikayətlə əlaqədar qəbul edilmiş qərarın nəzərdə tutulmuş

müddətdə yerinə yetirilməsini tələb edə bilər.

Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hallarda

müvafiq cərimələr tətbiq etmək hüququna malikdir.

Enerji istehsalçıları və təchizatçıları istehlakçıların hüquqlarının pozulması

hallarına səbəb olan hərəkətlərinə görə qanunvericiliyə uyğun olaraq məsuliyyət

daşıyırlar.

«Elektrik və istilik stansiyaları haqqında»

Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

«Elektrik və istilik stansiyaları haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun

qüvvəyə minməsi ilə əlaqədar həmin Qanunun tətbiq edilməsini təmin etmək

məqsədi ilə qərara alıram:

Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinə tapşırılsın ki, iki ay

müddətində:

qüvvədə olan qanunvericilik aktlarının «Elektrik və istilik stansiyaları haqqında»

Azərbaycan Respublikası Qanununa uyğunlaşdırılması barədə təkliflərini

hazırlayıb Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə təqdim etsin;

Nazirlər Kabinetinin və müvafiq mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarının normativ

hüquqi aktlarının həmin Qanuna uyğunlaşdırılmasını təmin etsin və bu haqda

Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məlumat versin;

həmin Qanunun 5-ci maddəsinin 3-cü bəndində nəzərdə tutulmuş elektrik

stansiyalarının tikintisi və istismarı üçün xüsusi icazənin verilməsi qaydalarını

təsdiq etsin və bu barədə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məlumat

versin;

həmin Qanunun 3-cü maddəsinin 2-ci bəndində, 4-cü maddəsinin 2-ci bəndində,

5-ci maddəsinin 1-ci, 2-ci və 3-cü bəndlərində, 7-ci maddəsinin 1-ci bəndində, 14-

cü maddəsində və 15-ci maddəsində nəzərdə tutulan «müvafiq icra hakimiyyəti

orqanı»nın səlahiyyətlərini həyata keçirən icra hakimiyyəti orqanına dair

təkliflərini Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə təqdim etsin;

«Elektrik və istilik stansiyaları haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun

pozulmasına görə məsuliyyət növlərini müəyyən edən qanunvericilik aktının

layihəsini hazırlayıb Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə təqdim etsin;

öz səlahiyyətləri daxilində «Elektrik və istilik stansiyaları haqqında»

Azərbaycan Respublikası Qanunundan irəli gələn digər məsələləri həll etsin.

Joomla 1.5